Anaokulu Eğitiminde Üç Farklı Yaklaşım (1)
Bugünlerde birçok anaokulu, tanıtımlarını yaparken okullarında kullandıkları eğitim yaklaşımlarından bahsetmekteler. Eğitimcilerle özellikle de okul müdürleri ve yöneticileri ile konuştuğumda bana okullarında uygulanan yaklaşımların veliler tarafından bilinmesinin çok önemli olduğunu söylediler, çünkü veliler okulda uygulanan yaklaşımı bildikleri zaman çocuklarının nasıl bir eğitim alacağını yaklaşık olarak tahmin edebiliyor ve okulla çok daha kolay iletişim kurabiliyorlar. Ancak veliler cephesine baktığımızda durumun eğitimciler kadar açık olmadığını görebiliyoruz. Çünkü veliler çocuklarını gönderdikleri okullarda var olan eğitim yaklaşımlarının sadece ismini biliyor (onu da okul tanıtımlarında okudukları için ? ) , bu yaklaşımın ne gibi unsurlar içerdiğiniya da çocuklara neler öğrettiğini çok fazla bilmiyorlar. Bu nedenle ben de bu ve bundan sonraki iki yazımın içeriğini ülkemizde anaokullarında uygulanan 3 farklı eğitim yaklaşımına ayırdım. Bu yaklaşımları şöyle sıralayabiliriz; Montessori Eğitim Yaklaşımı, High Scope Eğitim Yaklaşımı ve Reggio Emilia Eğitim Yaklaşımı olarak.

İlk olarak...

Montessori Eğitim Yaklaşımı:

Yaklaşımın İçeriğine Baktığımızda...

Sosyal Alan:

• Bu yaklaşım okul ve aile arasındaki bağa oldukça önem veriyor.
• Bu yaklaşıma göre sınflar sadece aynı yaş grubundan öğrencilerle oluşmuyor, bunun yerine farklı yaş grubundan farklı öğrenciler bir araya getiriliyor.
• Bu yaklaşımda “öğrenciler bir şeyleri kendileri yaptığı zaman en iyi öğrenirler” anlayışı hakim.
• Öğretmen çocuklara bir şeyler göstermek istediğinde bunu anlatmak yerine sesiz bir şekilde yapılacak aktiviteyi örnekler.
• Bu yaklaşıma göre çocuklar sınıftaki herhangi bir malzemeyi istedikleri zaman kullanabilirler, bu onları bağımzlaştırmak için en iyi yöntemdir.

Müfredat İçeriği:

• Duyusal öğrenme çok önemli, çocuğun 5 duyusunu kullanarak öğrenmesi sık sık vurgulanıyor.
• Sınıfta bulunan çoğu oyuncak didaktik amaçlar taşıyor. Çocuğu eğlendirmekten çok ona bir şeyler öğretmek amacıyla dizayn edilmiş oyuncaklara daha çok önem veriliyor. Bunlar, bulmacalar, bloklar, küpler, yerleştime oyunları...
• Çocuğun dil gelişiminin desteklenmesi çok önemli, bunun için çocuğa yazmayı ve okumayı öğreten dersler veriliyor.

Çevre Dizaynı:

• Bu yaklaşıma göre çevre, çocuğun en iyi eğitim alacağı şekilde dizayn edilmelidir.
• Çevre, çocukların rahat edeceği şekilde dizayn edilmelidir. (Çocuk ölçülerine uygun materyaller –mobilyalar, park oyuncakları- seçilmelidir.)
• Sınıf içinde oluşturulan farklı alanlarla çocuğa ev ortamını hatırlatılmalıdır. Örneğin, yumuşak yastıklarla hazırlanmış bir dinlenme köşesi çocuğa ev ortamını hatırlatacak şekilde dizayn edilmelidir.
• Her çocuk sene başından itibaren bazı özel aitliklere sahip olmalı ve bunun devamlılığı korunmalı. Örneğin, çocukların sahip oldukları eşya dolapları, kahvaltı masasında oturdukları sandalye hep aynı kişinin olmalı ve bu eşyaların değişimi yapılmamalı.

Bu yaklaşıma özgü noktalar:

Bu yaklaşıma göre çocuklar eğlenmekten çok öğrenmek için okula gelir. Bu nedenle hem öğretmenlerin eğitimi hem de müfredatın içeriği çocuğa en iyi öğrenme ortamını sunmak için oluşturulmuştur. Çocukların kendi hatalarından birçok şey öğrenebildiğini savunan bu yaklaşım, eğitim esnasında kullandıkları materyallerle çocuğa kendi hatasını kendisinin düzeltebilmesi için de fırsatlar yaratır. Çünkü sınıf içindeki çoğu materyal çocuğun hatasını kendisinin düzeltebileceği şekilde dizayn edilmiştir. Örneğin, bulmacalar bu yaklaşımda sıkça kullanılan materyallerden biridir, çocuk bulmacayı yaparken bir parçayı yanlış bir yere koyduğunda bunu kendisi anlayabilir ve parçanın doğru yerini bulmak için yeni denemeler yapar. Böylece hatasını far edip düzetlme yoluna gider, eğitim sürecini kendi kendine tamamlamış olur.

Bir okulda gerçekten “MONTESSORİ EĞİTİM YAKLAŞIMI” kullanıldığını nasıl anlarsınız?

Bu programı uygulayan okullarda öğretmenlerin bu programı uygulama yeterliliklerinin olması gerekmektedir. Bunun için de “the Association Montessori Internationale (AMI) ve “ the American Montessori Society (AMS)” gibi kurumlardan sertifikalı olmaları gerekmektedir. (Tüm öğretmenlerin sertifikalı olması gerekmez, ancak okulda en az iki öğretmen bu sertifikaya sahip olmalıdır.) Veli olarak bu yaklaşımı uygulayan bir okula gittiğinizde öğretmenlerin sahip oldukları bu sertifikaları görmek sizin en doğal hakkınızdır, unutmayın!!!


Anaokulu Eğitiminde Üç Farklı Yaklaşım (2)
Ülkemizde anaokullarında uygulanan 3 farklı eğitim yaklaşımı anlatmaya devam ediyoruz. Montessori Eğitim Yaklaşımından sonra bu hafta da High Scope Eğitim Yaklaşımını sayfalarımızda bulabilirsiniz. Gelecek haftanın konusu ise Reggio Emilia Eğitim Yaklaşımı…

İkinci yaklaşım olarak...

High Scope Eğitim Yaklaşımı:

Yaklaşımın İçeriğine Baktığımızda...

Sosyal Alan:
• Çocukların olabildiğince aktif olması sağlanır ve yetişkinler çocuğa maksimum hareket imkanı sağlar.

• Çocukları grup halinde çalışmaya teşvik eder, bu nedenle high scope müfredatı içinde farklı grup çalışmalarına imkan sağlayan zaman dilimleri bulunmaktadır.

• Sınıf içinde oluşabilecek her türlü problem tartışılarak ve öğrenciler tarafından çözüm bulunarak halledilir.

• Öğretmenin en önemli sorumluluklarından biri çocuğu iletişime açmaktır, bu nedenle çocuğa kapalı sorular yerine (cevabı evet ya da hayır olan sorular) sormak yerine neden, niçin, nasıl gibi sorular sorarak çocuğu düşünmeye teşvik ederler...

• Bu programın öğrencileri takip etmek için geliştirdiği bir inceleme formu bulunmaktadır, çocuklar yıl boyunca öğretmenler tarafından incelenerek gelişimleri bu forma kaydedilir ve çocuğun gelişimi periyotlar halinde öğretmen ve aileler tarafından incelenir.

Müfredat İçeriği:
• Bu porgramda “anahtar deneyim” adıyla anılan 8 farklı konsepten bahsedilir. Çocukların eğitmleri bu anahtar deneyimler ve onların alt başlıkları çevresinde gelişir. Anahtar deneyimler:
1. Sınıflandırma
2. Sıralama
3. Dil gelişimi ve okuma/yazma
4. Sosyal ilişkiler
5. Sayılar
6. Hareket
7. Müzik
8. Zaman

• “Planlama ve hatırlama zamanı” bu programın en önemli kısımlarından birini oluşturur. Çocuklar oyun ya da çalışma zamanına geçmeden önce yapacakları aktivite hakkında plan yaparlar, aktivite bittikten sonra da yaptıkları aktiviteyi hatırlama çalışmasında arkadaşlarına anlatırlar. Planlama ve hatırlama zamanı, çocukların yaptıkları iş hakkındaki farkındalıklarını arttırmayı amaçlar.

• Toparlanma ve temizlik zamanı her aktivite sonunda çocuğun aktivitesini tamamlayıp yeni aktivite için gereken düzeni sağlaması amacıyla dizayn edilmiş geçiş periyotlarıdır. Çocuk bu zaman dilimini materyalleri toplayarak, sınıfın temizlenmesine ve toplanmasına yardımcı olarak geçirir.

• Bu programda çocukların sahip olduğu günlük bir rutin vardır. Aktiviteler bu rutin içinde gerçekleşir. Böylece çocuk ne zaman ne yapılacağını bilir ve zaman kavramını kendi kafasında somut öğelerle anlamaya çalışır.

Çevre Dizaynı:
• Materyal bakımından oldukça zengin sınıflara sahiptir. Materyallerin yerleri etiketlerle çocuğun anlayacağı şekilde dizayn edilmiştir. Böylece çocuklar toplanma zamanında herhangi bir sorunla karşılaşmadan materyalleri kolaylıkla toplayabilir ve eski yerlerine yerleştirebilirler.

• Malzemeler çocukların ulaşabileceği ve kendi başlarına alabilecekleri yerlere konur. Böylece çocuklar çevrelerini kendileri keşfedebilirler.

• Sınıfta farklı çalışmaların yapılabilmesi için farklı köşeler oluşturulmuştur. Örneğin, blok köşesi, evcilik köşesi, kitap köşesi gibi...

Bu yaklaşıma özgü noktalar:

“Planlama ve hatırlama zamanı” ile çocukların gelişimlerini izlemek için dizayn edilmiş “High Scope Takip Formları” bu programa özgü noktalar olarak karşımıza çıkıyor.

Bir okulda gerçekten “HİGH SCOPE EĞİTİM YAKLAŞIMI” kullanıldığını nasıl anlarsınız?

Anahtar deneyimlere bağlı çalışmalar yapılıyorsa, planlama ve hatırlama çalışmaları varsa ve sınıftaki eğitim bir rutin içeriyorsa bu okulda “High Scope Eğitim Yaklaşımı” uygulanıyor diyebiliriz.


Anaokulu Eğitiminde Üç Farklı Yaklaşım (3)
Anaokullarında var olan üç farklı eğitim yaklaşımı sizlere aktarmaya çalıştık. Bu haftanın konusu üçüncü ve son yaklaşım olan Reggio Emilia Eğitim Yaklaşımı. Bu yaklaşım ilk olarak 1991 yılında İtalya’nın kuzeyinde bulununan, 130.000 kişilik bir nüfusa sahip olan Reggio Emilia kasabasında oluşturulmuştur. Daha sonra bu yaklaşım tüm İtalya’ya ve dünyaya yayılmış, bugün üstüne çalışmalar yapılan, kitaplar basılan bir eğitim sistemi haline gelmiştir.

Reggıo Emılıa Eğitim Yaklaşımı:

Yaklaşımın İçeriğine Baktığımızda...

Sosyal Alan:

• Beraberlik ve iş birliği bu programda sıklıkla vurgulanan değerler olarak karşımıza çıkıyor. Çocuklar bir topluluğun parçası haline gelerek burada beraber olmanın ve beraber bir şekilde işi yapmanın keyfini yaşıyorlar.
• Her deneyimin yeni bir şeyler öğreteceğine inanılıyor ve çocuğa kendi kendine bir şeyler deneyebilmesi için olanaklar sağlanıyor.
• "Atelierista" , yani atelyeyi yöneten kişi, Reggio Emilia yaklaşımının eğitimini almış ve bu eğitimi doğrultusunda çocukların programını hazırlayan kişidir, öğretmendir. Her okulunda en az bir atelierista bulunur.
• Pedagoglar bu yaklaşımın en temel çalışanlarıdır. Sistem onların denetiminde çocuğun faydasına yönelik dizayn edilir ve yine pedagoglar tarafından sitemin uygulanışı desteklenir/ denetlenir.

Müfredat İçeriği:

• Dökümantasyon çalışmaları bu yaklaşımın en önemli özelliğidir. Gerek çocukların çalışmaları gerekse çocukların gelişimleri sürekli olarak dökümante edilerek korunur ve bu dökümantasyonlar aracılığı ile çocuklar sık sık geriye dönerek öğrendiklerini inceleme fırsatı bulabilirler. Ayrıca bu çalışmalar ailelerle de paylaşılarak çocuklarının gelişimleri onların da gözleri önüne somut örneklerle serilir.
• Programda o haftanın konusu belirlendikten sonra her türlü aktivite bu konu çerçevesinde dizayn edilir ve çocukların o konuyu farklı açılardan öğrenmesine olanak sağlanır. Örneğin, o haftanın konusu bitkiler ise hafta içinde yapılan çalışmaların tümü bitkiler üzerine kurulur ve çocukların farklı bitkileri ve onların yaşama alanlarını öğrenmeleri için olanaklar sağlanır (Botanik bahçesine ziyaretler, bitkiler hakkınnda kitaplar okuma, resim çalışması yapma, sebze yemekleri yemek...)
• Uzun dönemli proje ve deneylere sık sık yer verilir.

Çevre Dizaynı:

• Çevresel düzenleme daha önce anlattığımız Montessori yaklaşımının sahip olduğu özelliklerle benzerlik gösterir.
• Estetik görünüm önemlidir, estetik olarak güzel olan bir mekanın gerek rahatlığı gerekse dikkati beraberinde getireceği düşüncesi bulunmaktadır.
• Her çocuğun kendine ait olan bazı malzemeleri bulunmaktadır. Örneğin, kendine ait eşya dolabı gibi...
• Çocuğa ev ortmını hatırlatacak bazı malzemeler sınıf dizaynında kullanılmıştır, böylece çocuk ev ve okulu arsında bir bağlantı kurarak kendi okulda yalnız ve yabancı hissetmeyecektir.

Bu yaklaşıma özgü noktalar:

Pedagogların müfredat hazırlamada yer alması ve dökümantasyonun eğitimin bir parçası olması bu yaklaşıma özgü noktalar olarak belirtilebilir.

Bir okulda gerçekten “REGGIO EMILIA EĞİTİM YAKLAŞIMI” kullanıldığını nasıl anlarsınız?

Bu yaklaşım sadece İtalya’da tam olarak uygulanabilmektedir, farklı kültürlerde ve farklı ülkelerde uygulanan Reggio Emilia yaklaşımları ise sadece o ülkede uygulanan programlara bu sitemin adapte edilmesi ile ortaya çıkmıştır. Ancak yukarıdaki belirttiğimiz özellikleri dikkate alarak okul yapmış oldukları adaptasyonları inceleyebilir ve en iyisi olduğunu düşündüğünüz bir okula çocuğunuzu gönderebilirsiniz.


Anaokulu Eğitiminde Bir Başka Yaklaşım....
Okul öncesi dönemin çocuğun gelişiminde çok önemli bir yeri olduğunu biliyoruz. Gerek araştırmacıların gerek eğitimcilerin bu konudaki duyarlılıklarının artmasıyla okul öncesi eğitiminde yeni bir süreç başlamış oldu diyebiliriz. Bu süreçle birlikte dünyanın farklı yerlerinde okul öncesi eğitim için çeşitli programlar geliştirilmeye başlandı.

Her ne kadar erken yaşta verilen bu eğitimi gerçekleştirmek için geliştirilen bu programlarda ana amaç, çocuğun gelişimini her alanda en iyi şekilde desteklemek olmasına rağmen bu amaca ulaşmak için uygulanan yöntemlerde farklılık görmek mümkündür.