ÖLÇME - DEĞERLENDİRME ARAÇ VE YÖNTEMLERİ
GÖZLEM :
Öğretmenlerin gözlem becerileri ve tuttukları gözlem kayıtları öğrencilerin sosyal bilimler dersleriyle kazandırılması hedeflenen düşünme becerilerinin gelişimini değerlendirmek için sahip olabilecekleri en iyi araçlardandır. Gözlem, öğrenciler hakkında doğru ve çabuk bilgi sağlar. Uygulamada hız ve zaman önemlidir. Öğretmen öğrencilerin;
• Soru ve önerilere verdikleri cevapları,
• Sınıf içi tartışmalara katılımlarını,
• Grup çalışmalarına ve tartışmalarına katılımlarını ve
• Öğretim sürecinde yapı-etkin görevler ve materyallere öğrencinin gösterdiği tepkiyi gözlemler.
Aşağıdaki noktalar, öğretmenlere gözlem yapmada kolaylık sağlayacaktır.
• Ölçütleri koyarken bütün öğrenciler için aynı standartları kullanınız.
• Her öğrenciyi birkaç kez gözlemleyiniz.
• Her öğrenciyi değişik durumlarda ve farklı günlerde gözlemleyiniz.
• Her öğrenciyi değişik özellikler, beceriler ve davranışlara göre değerlendiriniz.
• Yapı-etkin gözlem için değerlendirmeyi, mümkün olduğu kadar gözlemi yaptığınız zaman kaydediniz. (Objektif olmak)
PERFORMANS (ETKİNLİK) DEĞERLENDİRME
Performans değerlendirme, öğrencilerin bireysel farklılıklarını dikkate alarak, onların bilgi ve becerilerini eyleme dönüştürmelerini, gerçek yaşama aktarmalarını sağlayacak durum ve ödevler aracılığıyla değerlendirme yapmak biçiminde tanımlanabilir. Performans değerlendirme, dersin kazanımlarıyla ilgili olarak öğrencinin günlük yaşetkinındaki problemleri nasıl çözeceğini ve problem çözmek için sahip olduğu bilgi ve becerileri nasıl kullanacağını göstermesini ister. Performans değerlendirmeyle öğrenciler, sınav saatleriyle sınırlandırılmaksızın geniş bir zaman diliminde çalışma ve tekrar yapma, oluşturulan ölçütlere göre yeterlik derecelerini ortaya koyma olanaklarına sahip olurlar. Performans değerlendirme gözlenebilen bir etkinlik veya somut bir ürünle sonuçlanmaktadır. Bu tip değerlendirmede kâğıt kalem testleri gibi öğrenci basit cevaplar vermez, bir ürün meydana getirir. Otantik değerlendirme görevleri öğrencilerin mümkün oldukça gerçek yaşama benzer problemler yoluyla bilgi ve becerilerini göstermesini gerektirir. Açık uçlu sorular ya da performans görevleri otantik ya da performans değerlendirme çalışmalarının iyi örnekleridir.
Performans değerlendirme, öğrencinin yeni bilgiyi yapılandırmasını gerektirir. Performans ödevlerinde, tek bir cevap yoktur. Ödevi tamamlamak için değişik yollar bulunmaktadır. Bu nedenle iyi tanımlanmış bir ölçütle değerlendirmelidir. Başarılı bir değerlendirme yapmak için her bir performans görevi bir dereceli puanlama anahtarı (rubric) ile eşleştirilmelidir. Öğrenciler performans ödeviyle dereceli puanlama anahtarının bir örneğini alırlar. Böylece değerlendirme sürecinde, öğrenciler kendilerinden ne beklendiğini bilerek çalışmalarını ona göre yönlendirirler. Dereceli puanlama anahtarı, öğrencinin başarısı için bir yol haritasına dönüşür.
PROJE: Öğrencilerin grup hâlinde veya bireysel olarak, istedikleri bir alanda/konuda inceleme, araştırma ve yorum yapma, görüş geliştirme, yeni bilgilere ulaşma, özgün düşünce üretme ve çıkarımlarda bulunma amacıyla ders öğretmeni rehberliğinde yapacakları çalışmalardır.
Proje geliştirme süreci uzun, karmaşık ve zorlu bir süreçtir. Bu ödevler, öğrencilerin yaratıcılık, araştırma, iletişim gibi üst düzey zihinsel becerilerini geliştirir. Projenin tasarımından ortaya konulmasına kadar geçen süreç, bilimsel süreç basamaklarını içereceğinden bilimsel süreç becerilerinin gelişmesine yardımcı olur. Projeler yönergeler ve puanlama standartları gerektirir.
Proje konuları, zümre öğretmenleri tarafından belirlenebileceği gibi öğrenciler de kendi ilgi duydukları alanlara göre bireysel ya da grup olarak proje konusu belirleyebilirler. Verilen proje konuları öğrencilerin düzeyine uygun ve yerel imkânlara göre yapılabilecek nitelikte olmalıdır.
Grup halinde yapılacak projelerde grupların, öğrencilerin cinsiyet, başarı durumu vb. özellikleri bakımından heterojen olmasına dikkat edilmelidir. Grup çalışmalarında grup üyelerinin görev dağılımı projenin her aşaması için net olarak yapılmalıdır. Görev dağılımı grup üyeleri tarafından yapılarak öğretmenin onayı alınır. Projenin her aşamasında görevlerin yapılıp yapılmadığı aşamanın bitiminde öğretmen tarafından kontrol edilir ve grup üyelerine geri bildirim verilir. Görevini yeterince yerine getirmeyen öğrencilerin bireysel özelliklerine de dikkat edilerek gerekli önlemler alınır.
Proje Ödevi / Örneği 1
ÜNİTE Toplumsal Yapı ve Toplumsal İlişkiler
SÜRE 3 ay
KAZANIM NO. B – 8 / C – 7 / C – 8
DEĞERLENDİRME Proje değerlendirme formu ya da dereceli puanlama anahtarı.
Sevgili öğrenciler,
Ülkemizde uygulanan ve yanlış olduğunu düşündüğünüz bir norma yazılı basında (dergi, gazete) ne kadar önem verildiğini araştırarak, buna ilişkin görüş ve önerilerinizin yer aldığı bir rapor hazırlayınız.
Bu çalışmayı yaparken aşağıdaki adımları izlemeniz size yardımcı olacaktır.
1. Bir çalışma planı hazırlayınız ve planı öğretmeniniz ile paylaşınız.
2. Ülkemizde uygulanan yanlış olduğuna inandığınız bir toplumsal norm belirleyiniz.
3. 3 ay süre ile gazete ve dergileri takip ederek seçtiğiniz norma ilişkin haberleri toplayınız. (Punto büyüklüğü arttıkça, habere verilen önem artar.)
4. Punto büyüklüklerini cetvelle ölçünüz ve hazırlayacağınız çizelgeyi uygun bir şekilde doldurunuz.
Tarih Haberin Başlığı Punto Büyüklüğü (..cm)
5. Basından topladığınız haberleri tarih sırasına göre düzenleyiniz.
6. Seçtiğiniz normu, seçme gerekçenizi yazınız.
7. Haberlerin punto büyüklüklerine göre basının bu konuya verdiği önemi yorumlayınız.
8. Punto büyüklüklerine göre basının bu konulara verdiği önemin yeterliliği konusundaki düşüncelerinizi yazınız.
9. Çevrenizde seçmiş olduğunuz normla ilgili varsa örnekleri de çalışmanıza ekleyiniz.
10. Yanlış olduğunu düşündüğünüz bu uygulamanın ortadan kalkması için uygulanabilir bir çözüm yolu öneriniz.
11. Çalışma sonunda yaptıklarınızı Türkçe yazım kurallarına uygun olarak bir rapor haline getiriniz.
Form : 2
PROJELER İÇİN DEĞERLENDİRME FORMU ÖRNEĞİ
Öğrencinin Adı – Soyadı : ................................................................................
Değerlendirme Tarihi / Süreci : ................................................................................
Projenin Adı : ………………...........................................................
A. Organizasyon özellikleri Evet Hayır Yorumlar
1. Öğrenci ödevin hedeflerini kavradı.
2. Öğrenci ödevin gerekliliklerini ve ödeve ilişkin belirli terimleri kavradı.
3. Öğrenci zaman çizelgesini ve ödevin bitiş tarihini kavradı.
4. Öğrenci ödevin değerlendirilmesinde kullanılacak olan
metotları/prosedürleri ve ölçütleri kavradı.
5. Öğrenci ödev konusu tartışma ve ödev yönergelerine kendinden bir şeyler katma fırsatına sahipti.
6. Ödev öğrencinin yeterlilikleri doğrultusunda verildi.
7. Ödevin tamamlanması sürecinde öğrenciye danışmanlık yapıldı.
B. Öğrencinin öğrenmesi Evet Hayır Yorumlar
1. Öğrenci kendi sorularını yapılandırdı ve bunları yanıtladı.
2. Öğrenci bireysel girişimlerine delil gösterdi.
3. Ödevi yaparken öğrenci diğer öğrencilerle fikir alışverişinde bulundu.
4. Öğrenci ödevi hazırlarken sistemli bir şekilde çalıştı.
6. Ödevin değerlendirilmesinde kullanılacak ölçütler:
• planlama
• organizasyon
• yorum
• sonuç
• analiz
• uygulama
• sentez
• hipotez
• çıkarım / önerme
• değerlendirme
7. Ödevin doğruluğunu ve uygunluğunu değerlendirmede kullanılacak teknik özellikler:
• Cümle yapısı
• Noktalama işaretleri
• İmla kuralları
• El yazısı
• Ödevdeki bilgiler
Sitemize 30 Saniye içinde Üye Olarak Buradaki Linkleri Görebilir, Dosyaları İndirebilirsiniz.Üyelik Ve Dosya İndirme Tamamen Ücretsizdir. Lütfen Seçim Yapınız.
**Şimdi Üye Ol** veya
**Şimdi Giriş Yap**PROJELER İÇİN DERECELİ PUANLAMA ANAHTARI ÖRNEĞİ
Ad - Soyad: _____________________ Tarih: ___________________
Projenin adı: _____________________ Öğretmenin adı - Soyadı: _____________
Süreç Ortalamanın altı Tatmin edici Ortalamanın üstü
1. Ne yapması gerektiğini kavradı. 1, 2, 3 4, 5, 6 7, 8, 9,10
2. Projeyi tamamlamak için uygun bir plan yaptı. 1, 2, 3 4, 5, 6 7, 8, 9,10
3. Zamanı etkili ve verimli kullandı. 1, 2, 3 4, 5, 6 7, 8, 9,10
4. Gerekli temel bilgileri elde etti. 1, 2, 3 4, 5, 6 7, 8, 9,10
5. Öğretmenle iletişimi iyiydi. 1, 2, 3 4, 5, 6 7, 8, 9,10
Proje Ortalamanın altı Tatmin edici Ortalamanın üstü
1. Görünüm 1, 2, 3 4, 5, 6 7, 8, 9,10
2. Yazım kuralları 1, 2, 3 4, 5, 6 7, 8, 9,10
3. Organizasyon ve yapı 1, 2, 3 4, 5, 6 7, 8, 9,10
4. Yaratıcılık 1, 2, 3 4, 5, 6 7, 8, 9,10
5. Bilgi sunumu 1, 2, 3 4, 5, 6 7, 8, 9, 10
6. Diğer: 1, 2, 3 4, 5, 6 7, 8, 9,10
Toplam puan:____________________________
Öğretmenin Yorumları:
(
Sitemize 30 Saniye içinde Üye Olarak Buradaki Linkleri Görebilir, Dosyaları İndirebilirsiniz.Üyelik Ve Dosya İndirme Tamamen Ücretsizdir. Lütfen Seçim Yapınız.
**Şimdi Üye Ol** veya
**Şimdi Giriş Yap**www.teach-nology.com
)
PROJE DEĞERLENDİRME FORMU
Projenin Adı : ……………
Adı ve soyadı : ……………
Sınıfı : ……………
No : ……………
BECERİLER DERECELER
Zayıf Kabul Edilebilir Orta İyi Çok İyi
1 2 3 4 5
I. PROJE HAZIRLAMA SÜRECİ
Projenin amacını belirleme
Projeye uygun çalışma planı yapma
Grup içinde görev dağılımı yapma
İhtiyaçları belirleme
Farklı kaynaklardan bilgi toplama
Projeyi plana göre gerçekleştirme
Ekip çalışmasını gerçekleştirme
Proje çalışmasının istekli olarak gerçekleştirilmesi
TOPLAM
II. PROJENİN İÇERİĞİ
Türkçe’yi doğru ve düzgün yazma
Bilgilerin doğruluğu
Toplanan bilgilerin analiz edilmesi
Elde edilen bilgilerden çıkarımda bulunma
Toplanan bilgileri düzenlenme
Kritik düşünme becerisini gösterme
Yaratıcılık yeteneğini kullanma
TOPLAM
III. SUNU YAPMA
Türkçeyi doğru ve düzgün konuşma
Sorulara cevap verebilme
Konuyu dinleyicilerin ilgisini çekecek şekilde sunma
Sunuyu hedefe yönelik materyalle destekleme
Sunuda akıcı bir dil ve beden dilini kullanma
Verilen sürede sunuyu yapma
Sunum sırasındaki öz güvene sahip olma
Severek sunu yapma
TOPLAM
GENEL TOPLAM
ÖĞRETMENİN YORUMU:
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
Form:3
PROJE ÇALIŞMALARI İÇİN ÖZ DEĞERLENDİRME FORMU ÖRNEĞİ
Ad – Soyad: ______________________ Tarih: ___________________
Proje: _______________________________________________
Bu projeyi tamamlamak için yapmam gerekenler: ............................
Proje ile ilgili olarak anlayamadıklarım: .....................................
Bu projede değiştirmem / eklemem / çıkarmam gerekenler: .......................................
Bu projeden öğrendiğim kavramlar .............................................
Yapmış olduğum işi geliştirmek için yapabileceklerim: ..........................................
Bunları yapma nedenlerim ..........................................................................................
Not: Öğrencilerin projelerini değerlendirmek için verilen üç formu kullanmak zorunlu değildir. Projeyi değerlendirmek için “Değerlendirme Formunu” ya da “Dereceli Puanlama Anahtarı” kullanılabilir. Öğrencilerin durumuna göre projede ya da değerlendirme formlarında değişiklik yapılabilir.
Proje Ödevi/ Örneği 2
Ders: Sosyal Bilgiler
Sınıf: 7
• Kazanım: 20. Yüzyılın başında Osmanlı Devleti ve Avrupa ülkelerinin siyasi ve ekonomik yapısıyla I.Dünya Savaşı’nın sebep ve sonuçlarını ilişkilendirir.
Beceriler : Araştırma, eleştirel düşünme, karar verme
Projenin Amacı : Çanakkale Savaşlarının nedenini, gelişimini ve sonuçları konusunda bir görüş oluşturmak.
Proje Ödevi/ Örneği 3
İçerik Düzeyi Sosyal Bilim Çalışmaları
Sınıf Düzeyi 10. Sınıf
Tema Adı Sanat
Kazanımlar Sanatın yaşantımızdaki etkilerini fark eder.
Sanatla ilgili mekânları (galeri, müze vb.) ziyaret etmeye istek duyar. Estetik duyarlılık kazanır.
Beklenen Performans Araştırma, yaratıcılık
Süre 2 Ay
Puanlama Yöntemi Dereceli Puanlama Anahtarı
Proje Konusu
Sizden, okulun bulunduğu sokağı sanatsal motiflerle dekore edeceğiniz bir sergi düzenlemeniz beklenmektedir. Düzenleyeceğiniz sergi için;
- Sokağa yerleştirecek uygun sanatsal objeler (heykel, fotoğraf, resim vb.) kullanmalısınız.
- Sergilenmek üzere kendinizin ya da arkadaşlarınızın yaptığı heykel, resim; çektiği fotoğrafları da kullanabilirsiniz.
- Sokağı sanatsal objelerle nasıl dekore edeceğiniz konusunda sanatçılardan görüş alabilirsiniz.
- Belirlediğiniz objeleri sokağın uygun yerine yerleştirmelisiniz.
- Sergide yer vereceğiniz eserler ve fotoğraflarla tanıtıcı bilgiye yer vermelisiniz.
Projeyi Hazırlarken Dikkat Etmeniz Gerekenler
1. Bu sergiyi hazırlamak için sınıfınızdan grup halinde çalışabileceğiniz arkadaşlar belirlemelisiniz.
2. Çalışmalarınızı zamanında tamamlayacak ve okulun bulunduğu sokağı dekore edecek şekilde bir plan oluşturmalısınız.
3. Kendi aranızda çalışma sürecinde üstleneceğiniz sorumlulukları belirlemelisiniz.
4. Sergi çalışmasından önce sergilerin nasıl düzenlendiği, neleri içerdiği vb. konularda bilgi edinmek için kitaplar, dergiler, internet vb. kaynaklardan yararlanabilir, müzeleri, tarihi mekânları gezebilirsiniz.
5. Yapı-etkin dekore çalışmasını okulun bulunduğu sokakta bir hafta süreyle sergileyiniz.
6. Çalışma sonunda sergiyi gezen kişilerin ve duygu ve düşüncelerini anlatan Türkçe yazım kurallarına uygun bir rapor hazırlayınız.
7. Hazırlıklarınızı en geç …./…./20… tarihine kadar bitirmelisiniz.
